Í hverju fjöleignarhúsi þar sem fleiri en einn aðili á séreign, er húsfélag til staðar sjálfkrafa samkvæmt lögum — hvort sem þið stofnið það formlega eða ekki. En að skipuleggja það vel snýr að því að gera þetta lögformlegt og skynsamlegt.

Skref 1: Staðfesta að húsfélag þurfi

Lög um fjöleignarhús (nr. 26/1994) gilda um fjöleignarhús — hús þar sem fleiri en einn aðili á séreign (íbúð, geymslu, bílastæði o.fl.) og deila sameign (þak, stigi, lóð).

Ef þetta á við, þá eiga lögin við hvort sem þið gerið eitthvað eða ekki. Þess vegna er best að skipuleggja málið snöggast.

Skref 2: Finna eignaskiptayfirlýsinguna

Eignaskiptayfirlýsingin er "stjórnarskrá" hússins. Hún lýsir:

• Hvað er séreign hvers eiganda.

• Hvað er sameign allra.

• Hlutfallstölur (hvernig kostnaður skiptist).

Þú finnur hana á Þinglýsingarskrá (hms.is eða via fasteignasala). Ef húsið er nýtt, á byggingaraðilinn að hafa þinglýst henni.

Ef engin eignaskiptayfirlýsing er til (t.d. í gömlu húsi þar sem enginn hefur gert þetta), þarf að fá fasteignasérfræðing eða lögmann til að útbúa hana. Þetta kostar peninga en er nauðsynlegt.

Skref 3: Fyrsti stofnfundurinn

Boðaðu alla eigendur til stofnfundar. Þar þarf að ákveða:

1. Stjórn: Formaður, ritari, gjaldkeri (eða bara einn einstaklingur ef húsið er lítið).

2. Húsgjöld: Hversu mikið á hver íbúð að greiða á mánuði?

3. Bankareikningstofnun: Sjá skref 4.

4. Húsreglur: Grundvallarmál eins og þrif, hljóðvist og gæludýrahald.

Haltu fundargerð frá stofnfundinum — þetta er fyrsta opinbera skjal húsfélagsins.

Skref 4: Opna bankareikning

Húsfélagið þarf sinn eigin bankareikning (hússjóð). Til að opna hann þarf að:

• Fá kennitölu fyrir húsfélagið hjá Þjóðskrá (þetta er óformlegt — húsfélag þarf ekki formlega skráningu eins og hlutafélag, en þarf kennitölu til að eiga bankareikning).

• Fara í banka með fundargerð stofnfundar og kennitöluna.

• Veita formanni eða gjaldkera undirskriftarrétt.

Skref 5: Setja upp húsgjöld

Húsgjöldin eru mánaðalegar greiðslur sem standa undir rekstri hússins. Þau þurfa að duga fyrir:

• Daglegum rekstri: Þrif, rafmagn í sameign, hiti (ef sameiginlegur), tryggingar.

• Framkvæmdasjóði: Sparnaður fyrir stærri viðgerðir (þak, lyfta, gluggaskipti).

Góð þumalfingursregla: Framkvæmdasjóðurinn á að vera a.m.k. 0,5–1% af matsverði hússins á ári.

Skref 6: Þinglýsing (ef við á)

Ef þið gerið breytingar á eignaskiptayfirlýsinguna eða samþykkjið húsreglur sem eiga að gilda sem þinglýstur kvöð á eignarnar, þarf lögmann til þinglýsingar. Venjulegar húsreglur þurfa þó ekki að vera þinglýstar.

Algengasta mistökin

• Engin fundargerð. "Við settum þetta upp á milli manna." Þetta dugar ekki þegar upp kemur ágreiningur.

• Enginn aðskilinn bankareikningur. Húsgjöld renna inn á persónureikning formanns. Þetta er vandamál við eigendaskipti eða ef upp kemur ágreiningur.

• Óljósar hlutfallstölur. Ef eignaskiptayfirlýsingin er gömul og hlutfallstölurnar passa ekki við raunverulegt rúmmál íbúðanna, leiðir þetta til deilna.

*Fyrirvari: Stofnun húsfélags getur verið flókin í gömlum húsum. Við mælum með að hafa samband við Húseigendafélagið eða lögmann við upphaf.*

Hvernig stofna ég húsfélag? Skref fyrir skref